Pensioen opbouwen: alles over jaarruimte en reserveringsruimte voor de zzp’er

Een pensioen opbouwen is slim om als zelfstandig ondernemer te doen. Heb je dit te weinig gedaan of misschien wel helemaal niet? Je kunt tot tien jaar terug alsnog de gemiste jaarruimte nuttigen. Je maakt dan gebruik van de reserveringsruimte of inhaalruimte.

Pensioen als zzp’er

Vanuit de overheid wordt pensioenopbouw gestimuleerd. Zeker ook voor zzp’ers. Er zijn daarom fiscale voordelen als je dit doet. Je kunt hiermee eveneens een pensioengat dichten. Nu geldt dit niet alleen voor de ondernemer, maar ook voor mensen die in loondienst werken.

Waarom gebruik maken van pensioenopbouw?

Waarom zou je onderscheid maken tussen sparen en pensioenopbouw? Bij beide zet je toch geld weg om later iets mee te kunnen doen? Het verschil is echter dat als je specifiek spaart voor een pensioen, er fiscale voordelen zijn. Hoeveel geld je weg mag zetten voor je pensioen is afhankelijk van jouw jaar- en reserveringsruimte.

Wat is jaarruimte?

Je hebt een bepaald bedrag per jaar wat je met belastingvoordeel mag wegzetten voor je pensioen. Dit noem je je jaarruimte. De hoogte van het bedrag is afhankelijk van wat je vorig jaar hebt verdiend. Hierbij wordt gekeken naar je bruto-inkomen waar de AOW-franchise vanaf gehaald is.

Wat is de AOW-franchise?

AOW-franchise is het deel waarover je geen pensioen mag opbouwen omdat je ook AOW zult krijgen. Welk bedrag deze AOW-franchise is, verschilt per pensioensysteem!

Wat is reserveringsruimte?

Het kan zo zijn dat je de afgelopen jaren geen gebruik hebt gemaakt van jouw jaarruimte om te sparen voor je pensioen. Je mag dit inhalen over de afgelopen tien jaar. Dit wordt reserveringsruimte of inhaalruimte genoemd. Er geldt wel een maximum.

Jaarruimte over 2026 berekenen

De financiële gegevens die je nodig hebt om je jaarruimte te berekenen zijn je inkomsten van het afgelopen jaar. Je krijgt een bepaald percentage van jouw bruto-inkomen min de AOW-franchise. Die standaard AOW-franchise is € 20.541 (2026). Van het bedrag dat dan overblijft mag je 30% voor je pensioen inleggen. Het maximale inkomen waarover je jaarruimte mag berekenen is € 137.800. Let op: dit zijn voorlopige cijfers voor 2026; de definitieve vaststelling volgt nog. Bron: Belastingdienst, Centraal Aanspreekpunt Pensioenen — Vraag & Antwoord 25-008 (voorlopige bedragen 2026).

Hoe hoog is de reserveringsruimte?

Jouw reserveringsruimte is niks anders dan de jaarruimte van de afgelopen tien jaar, die je gemist hebt. Bereken voor ieder gemist jaar hoeveel jij had mogen sparen en tel dit bij elkaar op.

Waarom gebruik maken van de reserveringsruimte?

Het is natuurlijk niet moeilijk om te begrijpen dat het financieel voordeel biedt als je alsnog gebruik maakt van je jaarruimte. Zo kan je een groot deel van je inleg terugkrijgen (in 2026 tussen de 35,75% en 49,50%). En er is meer:

• Hoe meer je verdient, hoe meer voordeel je behaalt
• Je betaalt geen vermogensbelasting over je pensioenrekening
• Hoe groter je pensioengat is, hoe meer je terugkrijgt van de belasting

Wat is een pensioengat?

Veel Nederlanders (ruim driekwart!) blijken een pensioengat te hebben. Een pensioengat houdt in dat je niet genoeg geld hebt om rond te kunnen komen na je pensionering. Als regel houdt men 70% van je laatstverdiende loon aan. Je kunt op Mijnpensioenoverzicht.nl zien hoe hoog jouw AOW zal zijn en wat waarschijnlijk je netto pensioenuitkering gaat zijn.

De regels rondom pensioensparen

Uiteraard zijn er regels.

• Zo mag je niet aan het geld komen wat voor je pensioen is. Het geld staat dus vast.
• Je betaalt bij uitkering (als je met pensioen gaat) inkomstenbelasting over het bedrag.
• Er is een maximum. De maximale jaarruimte volgt uit de formule: (€ 137.800 min € 20.541) x 30%. Voor de reserveringsruimte geldt eveneens een wettelijk maximum. Omdat de bedragen voor 2026 voorlopig zijn, noemen we hier bewust geen vast maximumbedrag: reken met de formule of controleer het definitieve bedrag bij de Belastingdienst.
• Over het geld wordt tijdens het opbouwen geen vermogensrendementsheffing betaald.
• Je mag tot 5 jaar na je AOW-leeftijd storten.
• Als je met pensioen gaat, open je een uitkeringsproduct. Het saldo zal periodiek uitbetaald worden.

Meer geld wegzetten voor je pensioen

Natuurlijk mag je meer sparen voor je oude dag. Alleen is dit niet handig om dit in hetzelfde potje te doen. Kom je erachter dat het bedrag te hoog is uitgevallen? En heb je geen reserveringsruimte meer? Verzoek dan de bank om het te veel betaalde bedrag terug te laten storten. Je hebt dan een ‘verklaring geruisloze terugstorting’ nodig. Waarom dit niet handig is? Het zal je extra geld kosten! Over het deel wat je te veel hebt gestort krijg je immers geen belastingvoordeel. Je betaalt hierover dus gewoon inkomstenbelasting. Laat je bij je pensioen het bedrag uitkeren, dan betaal je weer belasting!

Hoe kan je pensioensparen?

Je kunt op meerdere manieren pensioensparen of pensioenbeleggen.

• Via een collectieve pensioenregeling voor zelfstandigen.
• Met een lijfrente bij een verzekeraar, de bank of een beleggingsinstelling.
• Misschien is het mogelijk om vrijwillig met de pensioenregeling van jouw voormalig werkgever door te gaan. Dit kan tot maximaal 10 jaar na ontslag afgetrokken worden bij de belasting. Niet alle pensioenregelingen geven deze mogelijkheid.
• Voor bepaalde specifieke groepen bestaat er een verplichte pensioenregeling.

Werkgeverspensioen of oudedagsreserve

Als je in loondienst hebt gewerkt, heb je ook pensioen opgebouwd. Of misschien heb je als zzp’er gebruik gemaakt van de Fiscale Oudedagsreserve. In beide gevallen zal er een correctie gemaakt moeten worden in de berekening. Deze Oudedagsreserve is overigens sinds 2023 niet meer mogelijk.

Van je bruto-inkomen wordt nu niet alleen het AOW-franchisedeel afgetrokken, maar wordt er ook een bedrag afgetrokken omdat je nog meer pensioen hebt opgebouwd. Het beste kan je dan professioneel advies inwinnen om te weten hoe hoog je jaarruimte is.

Berekening jaarruimte formule

Maar wat houdt dit nu voor jou in? Hoeveel reserveringsruimte heb jij, in jouw situatie?

Wil je zelf de berekening maken? Volg dan de volgende stappen.

1. Je zult eerst moeten weten wat jouw bruto-omzet is van het afgelopen jaar.
2. Deze omzet verminder je met de AOW-franchise: € 20.541 (2026, voorlopig). Het bedrag dat overblijft wordt de premiegrondslag genoemd.
3. Jouw jaarruimte bereken je door de grondslag te vermenigvuldigen met de factor: 30%.
4. De berekende ruimte moet je nu nog verminderen met de zogenoemde A-factor. De A-factor is het bedrag dat je al aan pensioen opgebouwd hebt. Dit kan onder andere de pensioenopbouw zijn bij je vorige werkgever. Je gebruikt hiervoor de gegevens van je pensioenoverzicht van 2024. Dit bedrag vermenigvuldig je met 6,27. Een eventuele lijfrente trek je hiervan af.

Voorbeeld jaarruimte berekenen

Reken met de formule: (pensioengevend inkomen min AOW-franchise) x 30%, waarbij het inkomen maximaal € 137.800 is en de AOW-franchise € 20.541.

De uitkomst van die formule is jouw jaarruimte, als er geen A-factor is. Omdat de bedragen voor 2026 nog voorlopig zijn, rekenen we hier geen vast voorbeeldbedrag voor.

Is die er wel? Dan haal je van die uitkomst nog (6,27 x A-factor) af.

Factor A en zzp’ers

Ben jij al langer zzp’er? Dan heb je waarschijnlijk geen voormalig werkgever gehad het afgelopen jaar en zal je daardoor geen pensioen opgebouwd hebben. Je hebt dus niet al een deel van je jaarruimte benut. De kans is dan groot dat jij geen factor A hebt.

Wat is mijn reserveringsruimte?

Zoals je ziet kan het best ingewikkeld zijn om het uit te rekenen. Daarom zijn er handige tools. Bij BrightPensioen kan je een tool downloaden om jouw jaarruimte en reserveringsruimte te berekenen.

Tip

Je reserveringsruimte die je in 2026 mag gebruiken gaat over de onbenutte jaarruimte van de tien voorgaande jaren, dus 2016 t/m 2025, met een maximum van € 42.753. Heb je in 2016 de ruimte niet gebruikt? Gebruik dan eerst deze oude reserveringsruimte, want die vervalt volgend jaar. De jaarruimte van 2026 kan je nog tien jaar benutten!

Meer relevante artikelen

De gevolgen van de Wet toekomst pensioenen (Wtp) voor zzp’ers

Hoewel de Wet toekomst pensioenen vooral van belang is voor de werknemer, heeft de wet wel degelijk ook gevolgen voor ondernemers. En dus ook voor jou, als zzp’er.

Dit zijn de belangrijkste aftrekposten voor zzp'ers

Als zzp’er (starter of al langer werkzaam als zelfstandig ondernemer) kan je gebruikmaken van bepaalde aftrekposten.