Wat betekent een concurrentiebeding of relatiebeding voor een zzp’er?

In een overeenkomst van opdracht kan een concurrentiebeding of een relatiebeding worden opgenomen door de opdrachtgever. Wat houdt dit nu precies in en is dit wel rechtsgeldig? Moet jij je ook werkelijk houden aan een concurrentiebeding? En wat kan dit voor gevolgen hebben voor jouw onderneming?

Wat is concurrentiebeding

Bij een concurrentiebeding verbiedt de opdrachtgever dat jij hetzelfde soort werk gaat uitvoeren bij een ander bedrijf. Ook mag je dan niet zelf een bedrijf starten waarmee je een concurrent wordt voor deze opdrachtgever. Hiermee wil de opdrachtgever (of oude werkgever) ervoor zorgen dat jij je kennis niet kunt gaan inzetten bij concurrenten of voor jezelf. En daarmee dus voorkomen dat je werk (of kennis) weghaalt bij zijn bedrijf.

Wat is een relatiebeding in een overeenkomst van opdracht?

Concurrentiebeding en relatiebeding worden vaak in één adem genoemd. Maar wat is het verschil tussen concurrentiebeding en relatiebeding? Bij een relatiebeding gaat het erom dat je geen werkzaamheden mag gaan verrichten bij relaties van de oude werkgever/opdrachtgever. Het heeft dus wel te maken met concurrentiebeding, maar richt zich meer specifiek op bepaalde bedrijven.

Is een concurrentiebeding rechtsgeldig?

Om te weten of een concurrentiebeding wel opgesteld mag worden, moeten we eerst kijken naar het contract. Gaat het om een contract tussen jou, als zzp’er, en de opdrachtgever? In dat geval is er geen wet die hier iets over zegt. Een contract is echter een bindende overeenkomst tussen beide partijen. Dus heb jij dit contract ondertekend? Dan ben je verplicht om je eraan te houden.

Wil jij gaan starten als zzp’er en staat dit concurrentiebeding in jouw tijdelijke arbeidscontract met je laatste werkgever? Dan wordt het een ander verhaal. In dit geval gaat het dus om een contract tussen werkgever en werknemer. Hierbij bestaat er wel een wet rondom concurrentie- en relatiebeding. In jouw tijdelijke arbeidscontract mag dit niet opgenomen worden. Zijn er echt zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen, die de werkgever kan aantonen, dan mag het wel.
Heb je een vast contract als werknemer? Dan mag het weer wel!

Een concurrentiebeding is alleen geldig als er een schriftelijke overeenkomst (contract) is en de werknemer meerderjarig is.

Wat zijn de nieuwe regels voor concurrentiebedingen in 2025?

Het kabinet wil meer duidelijkheid rondom dit concurrentiebeding. Dus zijn ze bezig met een wijzigingsvoorstel van de wet. Men wil dan:

• Een wettelijke begrenzing qua duur van het beding.
• Het concurrentiebeding moet gelden voor een bepaalde regio, waarbij er gemotiveerd moet worden waarom.
• De werkgever moet in vaste contracten motiveren waarom er sprake is van zwaarwichtig bedrijfsbelang. Dit is nu al zo bij tijdelijke contracten.
• Als een werkgever verwacht dat de werknemer bij vertrek zich aan dit beding houdt, moet hier een vergoeding tegenover staan! Dit zou een percentage van zijn salaris moeten zijn.

De Wet modernisering concurrentiebeding zou in het vierde kwartaal van 2025 worden aangeboden aan de Tweede Kamer. Met de val van het Kabinet is dat natuurlijk nog maar de vraag.

Schijnzelfstandigheid door concurrentiebeding

Nu er zoveel te doen is rondom schijnzelfstandigheid, stippen we ook nog even het volgende probleem aan. Een concurrentiebeding kan een signaal van schijnzelfstandigheid zijn! De Belastingdienst kan dit meenemen bij het beoordelen of er geen sprake is van schijnzelfstandigheid. Als een opdrachtnemer wordt verplicht om een concurrentiebeding te ondertekenen, dan is er sprake van minder zelfstandigheid! Zijn de eisen te streng en omvatten ze veel zaken? Dan kan de Belastingdienst dit gaan zien als een fictieve dienstbetrekking. Zij hebben bepaald dat er geen beding mag worden opgenomen waardoor de zzp’er dusdanig beperkt wordt, dat het moeilijk wordt om nieuwe opdrachten te kunnen aanvaarden en zijn werk nog uit te kunnen oefenen.

Moet je als zzp’er wel of niet een concurrentiebeding aanvaarden?

Het is niet verstandig om een contract te ondertekenen als er een concurrentie- of relatiebeding in staat. Niet alleen omdat je daarmee misschien niet meer als echte zelfstandige gezien wordt door de Belastingdienst, maar misschien nog wel meer omdat je daarmee jezelf behoorlijk in de vingers snijdt. Je zult immers na deze opdracht ook nog op andere plekken je professie willen uitoefenen. De kans is dus groot dat je hetzelfde werk ergens anders gaat doen of zelfs terecht komt bij concurrenten van de huidige opdrachtgever. Teken je een contract waarin dat verboden wordt, dan wordt het voor jou lastig om geschikte opdrachten te vinden.

Natuurlijk is het wel begrijpelijk gezien vanuit de opdrachtgever. Het hangt er daarom ook wel vanaf wat het beding precies inhoudt. Hoe redelijk is het? Dat het niet netjes is om de kennis van het ene bedrijf mee te nemen naar een ander bedrijf is immers best te begrijpen.

Boetebeding

Vanuit het blikveld van de werkgever/opdrachtgever wordt een concurrentiebeding juist als slim gezien. Zij willen dan ook graag in het contract vastleggen dat jij dezelfde werkzaamheden niet mag gaan doen in bijvoorbeeld dezelfde regio voor een bepaalde periode. Niet bij een concurrent én niet voor jezelf als zelfstandig ondernemer. Er wordt zelfs geadviseerd om een boetebeding op te nemen in het contract.

Is er bij het zzp-contract een boeteclausule opgenomen? Dit moet wel voldoen aan wettelijke randvoorwaarden. Is dit niet het geval, dan is deze niet rechtsgeldig. Zo moet het boetebedrag wel reëel zijn. Hier staat geen wettelijk bedrag voor, maar meestal wordt een boete tot 20% van de opdrachtsom als redelijk gezien. Daarbij mag het niet gaan om bedragen die heel extreem hoog zijn. Hoewel men dan toch nog spreekt over enkele tienduizenden euro’s.

Is er wel een rechtsgeldig boetebeding opgenomen, dan zit je als zzp’er dus nog vaster en loop je meer risico.

Wat is een onredelijk concurrentiebeding?

• Te lange periode.
• Te grote regio.
• Niet in proporties. De nadelen voor de zzp’er zijn veel groter dan dat het voordeel biedt aan de opdrachtgever.
• Vage omschrijving. Want hoe weet je dan wat er nu precies verwacht wordt?
• Als er eigenlijk helemaal geen goede redenen zijn waarom dit beding er is.

Concurrentiebeding voorbeeld

In een concurrentiebeding staan dus afspraken over de werkzaamheden die jij niet mag doen, hoe lang dit geldt en in welke regio dat geldt. Maar er kan dus ook nog een boete bij staan die jij moet betalen als je je hier niet aan houdt.

Om even een voorbeeld te geven. Jij bent webdesigner bij een SEO-specialist. Een klant van deze specialist zou jou graag inhuren om bij hem op kantoor zijn sites bij te werken als je stopt bij deze opdrachtgever. Jij hebt echter een contract getekend, waarin ook een relatiebeding opgenomen is. Jij bent akkoord gegaan dat je het eerste jaar niet aan het werk mag voor klanten van deze SEO-specialist. Ga je toch met deze klant in zee, dan zal de boeteclausule gehandhaafd worden!

Waar let je op als zzp’er?

Waar moet je dus op letten als je als zzp’er een contract krijgt aangeboden met een boete- of relatiebeding?

• Vraag jezelf allereerst af of je dit zelf wel wilt.
• Wat wordt er precies geëist? Is dit redelijk?
• Zijn de eisen niet dusdanig dat er sprake is van schijnzelfstandigheid volgens de Belastingdienst?
• Is er sprake van een boetebeding?
• Waarom is er sprake van een concurrentiebeding? Want soms is het puur een middel om als opdrachtgever sterk aan de onderhandelingstafel te kunnen zitten! Door een hoge boete kunnen zij meer eisen stellen. Wij zullen de boete verminderen, maar dan moet jij…

Kan je concurrentiebeding omzeilen?

Een concurrentiebeding in de overeenkomst van de opdracht: hoe moet je daar nu mee omgaan? Op zich zal je je moeten houden aan een concurrentiebeding, als je hiervoor zelf getekend hebt. Kan je er dan toch nog onderuit komen?

• Je kunt kijken of er toch fouten in het beding te vinden zijn, waardoor het niet meer geldig is. Het beding moet echt in het contract opgenomen zijn en niet alleen maar een verwijzing geven. Als het niet in het contract staat, maak je kans dat het niet juridisch te verantwoorden is.
• Soms is het mogelijk om het af te kopen, wat vaak goedkoper is dan een juridische procedure starten.
• Onderhandelen met de andere partij kan soms ook gewoon oplossingen geven. Eventueel kan je hiervoor iemand inhuren die bemiddelt. Onderhandelen kan eveneens gaan over verminderen in plaats van helemaal afschaffen. Hierbij kan je denken aan verkorten van de periode of het verkleinen van de regio.

De rechter weet raad

Loop je tegen problemen met het concurrentiebeding en/of boetebeding aan? Win dan juridisch advies in. Het kan zomaar zo zijn dat een rechter beoordeelt dat de boete niet redelijk of rechtsgeldig is! En niet alleen de boete, maar zelfs het hele concurrentiebeding kan in sommige gevallen nietig verklaard worden. Check of je een rechtsbijstandverzekering hebt om dit te bekostigen. Want uiteraard kan dit hoge kosten met zich meebrengen. En voorkomen is natuurlijk beter dan genezen en teken dus niet zomaar een overeenkomst met een concurrentiebeding!

Geheimhoudingsverklaring is slimmer

Een geheimhoudingsverklaring of Non-Disclosure Agreement (ook wel afgekort als NDA) kan een betere keuze zijn. Hiermee voorkomt de opdrachtgever wel dat gevoelige bedrijfsinformatie wordt gedeeld met anderen. Maar de zzp’er kan wel gewoon zijn werk blijven doen. Hiermee worden beide partijen geholpen.