Zelfstandigenwet gepresenteerd: dit betekent het voor zzp'ers

Na twintig jaar discussie ligt er een concreet voorstel: de Zelfstandigenwet. Minister Thierry Aartsen (Werk en Participatie) presenteerde het wetsvoorstel op 1 oktober 2026. Het doel is dat zzp'ers en opdrachtgevers vooraf kunnen weten waar ze aan toe zijn, in plaats van achteraf te horen dat een opdracht toch als dienstverband wordt gezien. In dit artikel lees je wat de wet inhoudt, welke zeven criteria er gaan gelden en wat je nu al kunt doen.

In het kort

• De Zelfstandigenwet introduceert twee toetsen: de zelfstandigentoets (ben jij ondernemer?) en de werkrelatietoets (is deze opdracht zelfstandig?).
• Voldoe je aan alle zeven criteria, dan zit je in een veilige haven: geen naheffingen of boetes wegens schijnzelfstandigheid.
• Eén van de criteria: je hebt aantoonbaar voorzieningen tegen ondernemersrisico's, zoals een aansprakelijkheids- en arbeidsongeschiktheidsverzekering.
• Het voorstel ligt tot en met 29 oktober 2026 in internetconsultatie. De wet gaat op zijn vroegst in op 1 januari 2028.

Waarom een Zelfstandigenwet?

Sinds de Wet DBA is het voor veel opdrachtgevers onduidelijk wanneer ze een zzp'er veilig kunnen inhuren. Nu de Belastingdienst weer handhaaft, kiezen opdrachtgevers vaak voor zekerheid en huren ze minder zelfstandigen in. Volgens het CBS zijn er inmiddels ruim 130.000 zzp'ers minder dan eind 2024.

De Zelfstandigenwet draait de vraag om. Waar het eerdere wetsvoorstel VBAR vooral uitgaat van "je bent werknemer, tenzij…", geeft de Zelfstandigenwet een lijst met concrete criteria. Voldoe je daaraan, dan ben je zelfstandig en weet je opdrachtgever dat ook. Meer achtergrond over de huidige regels lees je in ons artikel Alles wat je moet weten over de Wet DBA.

Toets 1: de zelfstandigentoets (ben jij ondernemer?)

Deze toets kijkt naar jou als ondernemer, los van een specifieke opdracht. Er gelden drie criteria.

1. Basisvoorwaarden om als ondernemer te werken Je bent ingeschreven bij de KVK, hebt een btw-nummer en een zakelijke bankrekening, stuurt zelf je facturen met je eigen betaaltermijnen en betaalt zelf je zakelijke verplichtingen.

2. Minimaal drie klanten in twee jaar Je hebt in het lopende en het voorgaande kalenderjaar samen minstens drie klanten gehad. Klanten die via dezelfde bemiddelaar komen, tellen als één klant. Een langlopende opdracht bij één opdrachtgever blijft mogelijk, zolang je daarnaast andere klanten hebt.

3. Voorzieningen tegen ondernemersrisico's Je besteedt jaarlijks een minimumbedrag aan voorzieningen tegen de risico's die bij ondernemen horen. Genoemd worden onder meer:

• een arbeidsongeschiktheidsverzekering (met de geplande basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen, de BAZ);
• voorzieningen voor ziekte;
• pensioenopbouw;
• een beroepsaansprakelijkheidsverzekering (BAV);
• een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB);
• een rechtsbijstandverzekering.

Hoe hoog dat minimumbedrag wordt, is nog niet bekend. De minister zei dat het "niet buitensporig, maar ook niet betekenisloos" moet zijn. Het kabinet denkt aan een vast bedrag dat niet afhangt van je omzet.

Goed geregeld voor de zelfstandigentoets? Een BAV en AVB laten zien dat je zelf het risico draagt voor je werk. Bij ZP Zaken heb je beide in één polis via Hiscox, vanaf € 55 per maand, zonder eigen risico en dagelijks opzegbaar. Bekijk de BAV + AVB en sluit direct af · Liever eerst een offerte op maat

Toets 2: de werkrelatietoets (is deze opdracht zelfstandig?)

Deze toets kijk je per opdracht samen met je opdrachtgever na. Er gelden vier criteria.

4. Jullie willen allebei geen dienstverband Je legt samen vast dat jullie geen arbeidsovereenkomst bedoelen, en de praktijk moet daarbij passen.

5. Jij bepaalt hoe je het werk doet De opdrachtgever bepaalt wát het resultaat moet zijn, jij bepaalt hóé je daar komt. Algemene veiligheids- en branche-eisen mogen wel, zolang jij meer vrijheid hebt dan een vergelijkbare werknemer.

6. Jij bepaalt waar en wanneer je werkt Behalve als het werk aan een plaats of tijd gebonden is, zoals op een bouwplaats of tijdens een evenement. Ook dan moet je meer vrijheid hebben dan een vergelijkbare werknemer.

7. Je werkt voor eigen rekening en risico Winst en verlies zijn voor jou. Dat geldt ook voor aansprakelijkheid als er iets misgaat, kostenoverschrijdingen en de gevolgen als je de opdracht niet goed uitvoert.

Dat laatste criterium is precies waar een beroepsaansprakelijkheidsverzekering voor bedoeld is. Maak je een fout in je advies, code of ontwerp en lijdt je opdrachtgever daardoor schade, dan ben jij aansprakelijk. Een BAV dekt die financiële schade, en een AVB dekt schade aan personen of spullen.

De veilige haven: wat levert het je op?

Voldoe je aan alle zeven criteria, dan kom je in de veilige haven. Je opdrachtgever en jij krijgen dan zekerheid dat er geen naheffing of boete komt wegens schijnzelfstandigheid. Er komt geen loket dat je vooraf goedkeurt: je toont het zelf aan met bewijsstukken, eventueel bevestigd door je boekhouder of accountant.

Voldoe je niet aan alle criteria? Dan mag je gewoon als zzp'er blijven werken. Je valt dan alleen niet in de veilige haven, en per geval geldt de huidige beoordeling. Uit onderzoek van het ministerie blijkt dat twee derde tot driekwart van de zzp'ers al aan de criteria voldoet, of dat met kleine aanpassingen kan.

De wet maakt geen onderscheid tussen een eenmanszaak en werken via een bv.

Tijdlijn

Wanneer	Wat
1 oktober 2026	Wetsvoorstel gepresenteerd
t/m 29 oktober 2026	Internetconsultatie: iedereen kan reageren via internetconsultatie.nl
2027	Advies Raad van State, uitvoeringstoetsen, behandeling Tweede en Eerste Kamer
1 januari 2028	Vroegst mogelijke ingangsdatum

Wat kun je nu al doen?

Tot de wet ingaat, gelden de huidige regels en blijft de Belastingdienst handhaven. Je kunt je wel nu al voorbereiden, en dat helpt je ook onder de huidige regels:

1. Leg je opdrachten vast op resultaat, niet op uren onder leiding van de opdrachtgever.
2. Werk voor meerdere klanten en houd bij voor wie je in dit en vorig jaar hebt gewerkt.
3. Regel je ondernemersrisico's: een BAV en AVB, en kijk naar je arbeidsongeschiktheid en pensioen.
4. Laat je opdracht toetsen. Met een Wet DBA-check van ZP Zaken weet je hoe jouw opdracht er nu voor staat.

Hulp nodig bij jouw situatie? Wij helpen al 13+ jaar zzp'ers met hun verzekeringen en de regels rond zelfstandigheid. Bel 020 - 457 3077 of plan een persoonlijk gesprek. Wil je meteen goed verzekerd zijn? Sluit de BAV + AVB direct online af, of bekijk onze arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV).

Veelgestelde vragen

Is de Zelfstandigenwet al van kracht? Nee. Het is een wetsvoorstel dat tot en met 29 oktober 2026 in internetconsultatie ligt. De wet gaat op zijn vroegst in op 1 januari 2028.

Moet ik verplicht een BAV hebben onder de Zelfstandigenwet? De wet verplicht geen specifieke verzekering. Je moet wel jaarlijks een minimumbedrag besteden aan voorzieningen tegen ondernemersrisico's, en een BAV en AVB worden daarbij uitdrukkelijk genoemd. Hoe hoog dat bedrag wordt, is nog niet bekend. Veel opdrachtgevers vragen nu al om een BAV.

Wat als ik maar één opdrachtgever heb? Voor de veilige haven heb je minstens drie klanten nodig in het lopende en het voorgaande kalenderjaar. Een langlopende hoofdopdracht mag, zolang er daarnaast andere klanten zijn. Haal je dat niet, dan kun je nog steeds als zzp'er werken, maar zonder de zekerheid van de veilige haven.

Geldt de wet ook als ik via een bv werk? Ja. Volgens het kabinet maakt de wet geen onderscheid tussen een eenmanszaak en een bv.

Bron: Rijksoverheid, "Zelfstandigenwet biedt meer duidelijkheid en erkenning voor zzp'ers", 1 oktober 2026. Dit artikel geeft de stand van het wetsvoorstel op 1 oktober 2026. Na de internetconsultatie en de behandeling in het parlement kan er nog van alles veranderen. We werken dit artikel bij zodra er nieuws is.